Permanente educatie

PE 17-18: Blok: Derivaten

4 september 2017

Tijd: 19.00 - 22.00 uur

Vrije Universiteit FEWEB, De Boelelaan 1105, 1081 HV Amsterdam

Coördinator: Drs. M. Lodewijk RBA
Dit blok bestaat uit 9 hoorcolleges.

 

Inhoud

Ieder college bestaat uit een hoorcollege van ongeveer twee uur gevolgd door een casus van een uur. In de casus, bestaande uit oefenopgaven, wordt nader ingegaan op de lesstof uit het hoorcollege. Naast de colleges werken studenten in teams twee grote opdrachten uit. Meer informatie volgt tijdens het eerste college.

 

Inleiding

Derivaten zijn financiële instrumenten die hun waarde ontlenen aan de waarde van een andere onderliggende (bijv. aandelenprijzen, rente, inflatie, temperatuur of kredietwaardigheid). Derivaten kunnen gebruikt worden voor verschillende doeleinden, zoals risicomanagement (het afdekken van posities), speculatie, arbitreren of het creëren van synthetische posities. De meest bekende derivaten zijn forwards, swaps en opties. De afgelopen jaren zijn de omvang en complexiteit van derivaten(markten) fors toegenomen. Het is daarom ook belangrijk een goed begrip te hebben van de basisprincipes van derivaten. John C. Hull schrijft in zijn boek: “One way of ensuring that you fully understand a financial instrument is to value it. If a corporation does not have the in-house capability to value an instrument, it should not trade it.” De basisprincipes van derivaten worden in deze collegereeks niet alleen uitgewerkt vanuit een economisch perspectief. Er zal ook worden ingegaan op de invloed van wet en regelgeving, accounting en de stakeholders van de onderneming. Hierbij wordt gekeken naar de invloeden van deze invalshoeken op het gebruik van derivaten. Hiermee wordt bedoeld de invloed op a) de economische effectiviteit van het derivaat onder normale en gestreste markt omstandigheden, b) het waarderen van het derivaat, c) (toekomstige) liquiditeit in het derivaat en d) operationeel gebruiksgemak.

 

Het uitgangspunt bij het waarderen van derivaten is de arbitrage theorie. Dit resulteert onder bepaalde aannames, dat bij de waardering van derivaten veronderstelt kan worden dat beleggers risico neutraal zijn, dus niet risico-avers of risico-zoekend. In de waardering kan verder onderscheid worden gemaakt naar de zogenaamde risicovrije waarde van een derivaat en de geobserveerde prijs. In de geobserveerde prijs worden sinds de financiële crisis verschillende risico’s/kosten mee geprijsd (e.g. XVA’s).

 

In de college reeks zal verder uitgebreid worden ingaan op post-crisis waarderen, XVA’s, de rol van collateral management, centrale tegenpartijen en repomarkten. Ook komen een aantal technische concepten aan bod die volgen uit de principes van de arbitrage theorie, zoals de put-call pariteit, het binomiale model en het Black-Scholes-Merton (BSM) model. Tevens wordt ingegaan op de gevoeligheden van optieposities aan de hand van de Grieken en wordt de modellering van volatiliteit besproken. Ten slotte wordt er aandacht besteed aan het gebruik en de waardering van valuta opties, rentecaps, rentefloors, rentecollars, inflatie swaps en credit default swaps.

 

Leerdoelen

Het programma van deze module heeft de volgende leerdoelen, gericht op het bereiken van de eindkwalificaties van de opleiding:

  • Het kunnen analyseren van derivaten op basis van economische (hedge) effectiviteit, waardering, liquiditeit en operationeel gebruiksgemak.
  • Het begrijpen van de rol en impact van onderpandovereenkomsten (CSAs), centrale tegenpartijen en repomarkten op het gebruik van derivaten.
  • Het begrijpen en kunnen toepassen van de put-call pariteit voor waarderingsanalyses van opties en de pay-off structuur van Amerikaanse en Europese opties begrijpen.
  • Het begrijpen van de impact van valuation adjustments (XVA’s) op het gebruik van derivaten. In het bijzonder van CVA, DVA, FVA en MVA.
  • Het begrijpen, een arbitragevrije (risico-neutrale) waardering kunnen uitvoeren, bijbehorende modellen globaal/intuïtief kunnen afleiden en de beperkingen van deze modellen kunnen aangeven voor de volgende derivaten: forwards/futures, swaps (OIS discounting, dual curve bootstrapping), swaptions, plain-vanilla Europese opties (BSM), valuta opties, rentecaps, rentefloors, rentecollars, inflatie swaps en credit default swaps.
  • Het begrijpen van de relatie tussen het binomiale model en het BSM model en het kunnen berekenen van en werken met de ‘Grieken’.
  • Het kunnen opzetten van een arbitragestrategie indien de prijs van een forward of optie in de markt afwijkt van de arbitragevrije prijs.
  • Inzicht hebben in het optimaal uitoefenen van Amerikaanse call en put opties.
  • Kennis hebben van modellen waarmee de volatiliteit kan worden berekend [MA, EWMA, GARCH(1,1)], de impliciete (implied) volatiliteit kunnen berekenen van een call en put optie en kunnen uitleggen wat volatility smile en skew is.
  • Kennis hebben van verschillende soorten strategieën met forwards/futures, swaps en opties, zoals risicomanagement strategieën, arbitrage strategieën, het innemen van synthetische posities en handelsstrategieën.
  • Het begrijpen van delta, gamma, en vega hedging van een handelsportefeuille bestaande uit opties.
  • Het begrijpen en kunnen berekenen van Value-at-Risk, Expected Shortfall, en Expected Loss van posities.
  • Het begrijpen en kunnen uitvoeren van een (risico-neutrale) waardering van valuta swaps en cross-currency swap en de rol van cross-currency basis spreads begrijpen.
  • Kennis hebben van de werking van verschillende gesecuritiseerde producten, hun rol in de financiële crisis en de toekomst.

 

Literatuur

Verplichte literatuur

  • Hull, John C., “Options, Futures and other Derivatives”, 9th global edition, Pearson. (De 10th edition kan ook gebruikt worden. We delen mappingtabel tussen edities uit.)
  • Extra literatuur (wordt beschikbaar gesteld online).

 

Derivaten

1

Maandag 4 september

19.00-22.00

Agora 4

Drs. M. Lodewijk RBA

2

Woensdag 13 september

19.00-22.00

Agora 4

Drs. M. Lodewijk RBA

3

Woensdag 20 september

19.00-22.00

Agora 4

Drs. M. Lodewijk RBA

4

Woensdag 27 september

19.00-22.00

Agora 4

Drs. M. Lodewijk RBA

5

Woensdag 4 oktober

19.00-22.00

Agora 4

K. Dessens MSc

6/7

Woensdag 11 oktober

15.00-18.00

19.00-22.00

Agora 2

Drs. M. Lodewijk RBA

M. Canio

8

Woensdag 18 oktober

19.00-22.00

Agora 4

Drs. M. Lodewijk RBA

9

Woensdag 25 oktober

19.00-22.00

Agora 4

Dr. S.A. Borovkova

Tentamen Derivaten maandag 13 november 2017, herkansing maandag 29 januari 2018

Puntenwaardering

inclusief tentamen: 30 punten punten

 

exclusief tentamen: 20 punten punten

Kosten

De prijs bedraagt 2.800 Euro. Niet inbegrepen zijn de kosten voor verplichte literatuur.


Aanmelden in niet meer mogelijk.

Lid van EFFAS - european federation of financial analysts societies
© vba beleggingsprofessionals 2017